سنایی
ابوالمجد مجدود بن آدم متخلص به سنایی شاعر و عارف بزرگ و نامدار نیمهٔ دوم سده پنجم و نیمهٔ اول سدهٔ ششم هجری است. وی در سال ۴۶۳ یا ۴۷۳ هجری قمری در غزنین دیده به جهان گشود. چنانچه ازشعر سنایی برمیآید او به تمام دانشهای زمان خود آگاهی و آشنایی و در برخی تبحر و استادی داشته است. وی در سال ۵۲۵ یا ۵۳۵ هجری قمری در سن ۶۲ سالگی درگذشت. از آثار وی غیر از دیوان قصیده و غزل و ترکیب و ترجیع و قطعه و رباعی، مثنویهای وی معروف و بدین قرارند: مثنویهای حدیقةالحقیقه، طریق التحقیق، کارنامهٔ بلخ، سیر العباد الی المعاد، عشقنامه و عقلنامه. سه مکتوب و یک رسالهٔ نثر نیز به وی نسبت دادهاند.
-
بخش ۱ - در عذر گوید
-
بخش ۲ - اندر خط و قلم و کاغذ و خاطر گوید
-
بخش ۳ - فی حسب حاله و بیان احواله و سبب احترازه من اهل الدّنیا وانزوائه و تجریده منالخلائق و سبب تصنیف هذاالکتاب
-
بخش ۴ - فی افتخار نفسه علی اهل عصره
-
بخش ۵ - فی بیان حاله و حسب احواله رحمةاللّٰه علیه
-
بخش ۶ - فصل اندر ضعف و پیری
-
بخش ۷ - فصل اندر تبدیل حال
-
بخش ۸ - التمثّل فیالاجتهاد
-
بخش ۹ - در رهایی جستن جان گوید از تن
-
بخش ۱۰ - اندر تفضیل سخن خویش گوید
-
بخش ۱۱ - اندر مدح خواجهٔ عمید احمدبن مسعود تیشه و وصف حال خانهای گوید که از جهت حکیم سنایی کرده بود و اسباب مهیّا گردانیده
-
بخش ۱۲ - یمدح الشیخ الامام جمالالدّین فخرالاسلام تاج الخطباء احمدبن محمّدالملقّب بالحذور
-
بخش ۱۳ - در قناعت و انزوای خویش گوید
-
بخش ۱۴ - فیالقناعة
-
بخش ۱۵ - حکایت
-
بخش ۱۶ - التمثیل
-
بخش ۱۷ - حکایت
-
بخش ۱۸ - در صفت خلوت و تنهایی گوید
-
بخش ۱۹ - در وصف بیطمعی و خویشتنداری خود گوید
-
بخش ۲۰ - اندر افتخار خویش فرماید
-
بخش ۲۱ - اندر ضعف خویش گوید
-
بخش ۲۲ - اندر بد دلی خویش گوید
-
بخش ۲۳ - حکایت
-
بخش ۲۴ - فی ذمالجهال والناصحین لهم
-
بخش ۲۵ - حکایت
-
بخش ۲۶ - در شرع و شعر گوید
-
بخش ۲۷ - کتاب کتبه الی بغداد مع نسخة تصنیفه انفذه عند الامام الاجل الاوحد برهانالدّین ابیالحسن علیبن ناصر الغزنوی یعرف به بریانگر