سعدالدین وراوینی
یکی از آثار ارزنده نثر فنی فارسی مرزبان نامه بازنگاشته خامهٔ نویسنده و گوینده و ادیب توانا سعدالدین وراوینی است که در میانهٔ سالهای ۶۱۷ الی ۶۲۲ ه.ق (و پس از دویست و اندی سال که از تاریخ تألیف آن توسط مزربان بن رستم یکی از شاهزادگان طبرستان می گذشت) از گویش طبری باستان به زبان پارسی دری، آراسته به صنایع لفظی و معنوی و اشعار تازی و پارسی و امثال و اخبار، برگردانیده شد. این کتاب از لحاظ شیوه نثر نویسی پیرو سبک نصرالله بن عبدالحمید منشی مترجم کلیله و دمنه از عربی به فارسی است. متن این کتاب به همت آقای سیاوش جعفری از روی تصحیح دکتر خلیل خطیب رهبر در کتابخانه در دسترس قرار گرفته است.
-
مقدمه
-
فهرست الابواب
-
بخش ۱ - در تعریف کتاب و ذکر واضع و بیان اسباب وضع مرزباننامه
-
بخش ۲ - مفاوضهٔ ملک زاده با دستور
-
بخش ۳ - حکایت هنبوی با ضحّاک
-
بخش ۴ - خطاب دستور با ملکزاده
-
بخش ۵ - خطاب ملک زاده با دستور
-
بخش ۶ - داستان خرّه نماه با بهرام گور
-
بخش ۷ - داستان گرگِ خنیاگر دوست با شبان
-
بخش ۸ - خطاب دستور با ملک زاده
-
بخش ۹ - خطاب ملک زاده با دستور
-
بخش ۱۰ - خطاب دستور با ملک زاده
-
بخش ۱۱ - خطاب ملک زاده با دستور
-
بخش ۱۲ - داستان شگالِ خرسوار
-
در ملک نیکبخت و وصایائی که فرزندان را بوقت وفات فرمود
-
داستان برزیگر با مار
-
داستان غلام بازرگان
-
داستان آهو و موش و عقاب
-
داستان مرد طامع با نوخرّه
-
داستان شهریارِ بابل با شهریارزاده
-
داستان آهنگر با مسافر
-
داستان روباه با بط
-
داستان بازرگان با دوست دانا
-
داستان دهقان با پسر خود
-
در ملک اردشیر و دانایِ مهران به
-
داستانِ شاه اردشیر با دانای مهران به
-
داستان سه انبازِ راهزن با یکدیگر
-
در دیوِ گاو پای و دانایِ دینی
-
داستانِ پسرِ احولِ میزبان
-
داستانِ مردِ مهمان با خانه خدای
-
داستانِ موش و مار
-
داستانِ بزورجمهر با خسرو
-
مناظرهٔ دیو گاوپای با دانای دینی
-
در دادمه و داستان
-
داستانِ دزد باکیک
-
داستانِ نیک مرد با هدهد
-
داستانِ خسرو با ملک دانا
-
داستانِ بزورجمهر با خسرو
-
داستان مرد بازرگان با زن خویش
-
داستانِ رایِ هند با ندیم
-
در زیرک وزروی
-
داستان زغنِ ماهیخوار با ماهی
-
داستان رمه سالار با شبان
-
داستانِ موش با گربه
-
داستانِ بچّهٔ زاغ با زاغ
-
داستان درخت مردم پرست
-
داستانِ زن دیبا فروش و کفشگر
-
داستانِ دزدِ دانا
-
داستانِ خسرو با خرِ آسیابان
-
داستانِ خنیاگر با داماد
-
داستانِ طبّاخِ نادان
-
داستانِ روباه با خروس
-
در شیر و شاه پیلان
-
داستانِ دیوانه با خسرو
-
داستانِ پادشاه با منجّم
-
داستان سوار نخچیرگیر
-
داستان شتر با شتربان
-
داستانِ موشِ خایهدزد با کدخدای
-
جواب نوشتن نامهٔ شیر و لشکر کشیدنِ پیل و در عقب رفتن جنگ را
-
مصافِ پیل و شیر و نصرت یافتنِ شیر بر پیل
-
در شتر و شیرِ پرهیزگار
-
داستان خسرو با مرد زشتروی
-
آغاز مکایدتی که خرس با اشتر کرد
-
داستانِ جولاهه با مار
-
داستانِ مار افسای و مار
-
داستانِ برزگر با گرگ و مار
-
داستانِ درودگر با زنِ خویش
-
داستانِ ایراجسته با خسرو
-
در عقاب و آزاد چهره و ایرا
-
داستان ماهی و ماهی خوار
-
داستانِ راسو و زاغ
-
داستانِ پیاده و سوار
-
شرح آیینِ خسروانِ پارس
-
رسیدن آزادچهر بمقصد و طلب کردنِ یهه و احوال با او گفتن
-
صفت کوهی که نشیمنگاهِ عقاب بود و شرحِ مجلسِ او
-
اتّصال آزادچهره بخدمتِ پادشاه و مکالماتی که میان ایشان رفت
-
رجوعِ آزادچهره بخدمتِ شاه و ایرادِ نصایح
-
وصیّتِ آزادچهره و ختم کتاب
-
داستانِ مردِ باغبان با خسرو
-
ذیل الکتاب
-
این قطعه را منصف در وقت تسلیم کتاب گوید